Küresel enerji piyasalarında son dönemde yaşanan jeopolitik gerilimler petrol fiyatlarını yeniden kritik seviyelere taşıdı. Petrolün varil fiyatının 100 dolar civarında kalıcı hale gelmesi ihtimali özellikle Çin gibi enerji ithalatına bağımlı ülkeler açısından dikkatle takip ediliyor. Çünkü Çin ekonomisinin büyüme dinamikleri büyük ölçüde istikrarlı enerji tedarikine dayanıyor. Çin dünyanın en büyük petrol tüketicilerinden biri olmasına rağmen üretim kapasitesi iç talebi karşılamaya yetmiyor. Bu nedenle ülke ham petrol ihtiyacının yaklaşık yüzde 75’ini ithalat yoluyla karşılıyor. Enerji arzının önemli bir bölümü deniz taşımacılığıyla sağlanıyor. Çin’e ulaşan petrol sevkiyatlarının yaklaşık yüzde 90’ı tankerler aracılığıyla gerçekleştiriliyor. Orta Doğu ülkeleri Çin için kritik tedarik kaynakları arasında yer alıyor. Suudi Arabistan, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt gibi üreticiler Çin’in petrol ithalatında önemli paya sahip. İran’dan gelen petrol de enerji dengesi açısından dikkat çeken bir unsur. İran petrolünün Çin’in toplam petrol ithalatındaki payının yaklaşık yüzde 12 olduğu tahmin ediliyor. Enerji arzının en hassas noktalarından biri ise Hürmüz Boğazı. Bu dar su yolu üzerinden geçen petrol sevkiyatları Çin’in toplam petrol tüketiminin üçte birinden fazlasını oluşturuyor. Dolayısıyla bölgede yaşanabilecek herhangi bir askeri ya da siyasi kriz, Çin’in enerji arzı üzerinde ciddi baskı yaratabilir. Benzer bir kırılganlık doğal gaz tarafında da görülüyor. Çin dünyanın en büyük LNG ithalatçısı konumunda bulunuyor. Ülkenin LNG ithalatının yaklaşık üçte biri Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor. Katar gibi üreticilerden gelen gaz sevkiyatları bu rota üzerinden gerçekleştiriliyor. Buna rağmen Çin’in enerji şoklarını hafifletebilecek bazı avantajları bulunuyor. Bunların başında stratejik petrol rezervleri geliyor. Yaklaşık 1,2 milyar varil olduğu tahmin edilen bu rezervler, Çin’in 100 günden fazla petrol ithalatını karşılayabilecek kapasiteye sahip. Çin ayrıca enerji tedarikinde çeşitlilik sağlayarak riskleri azaltmaya çalışıyor. Rusya başta olmak üzere Brezilya, Angola ve Kanada gibi ülkeler alternatif kaynaklar arasında yer alıyor. Yenilenebilir enerji yatırımlarındaki hızlı artış da petrol bağımlılığını azaltan önemli bir faktör olarak görülüyor. Petrol fiyatlarının uzun süre 100 dolar seviyesinde kalması halinde Çin’de enflasyonun yaklaşık 0,3 puan artabileceği tahmin ediliyor.Bununla birlikte yüksek enerji maliyetleri üretim giderlerini artırarak ekonomik büyümenin bir miktar yavaşlamasına neden olabilir.
4 Haziran 2026 Perşembe
